Sant Enfòmasyon Elektoral PÒTAY
Konprann pòs elektif ak pwosesis vòt
Chak pòs elektif, kondisyon legal, kalandriye, ak sikonskripsyon. PÒTAY pa envante dat eleksyon — tout enfòmasyon ofisyèl mande sous CEP.
PÒTAY se pa yon enstitisyon elektoral ofisyèl. Dat ak rèl elektoral yo sòti nan CEP. Enfòmasyon ki pa verifye yo klèman make.
Timeline Kalandriye Elektoral
Wè chak faz elektoral sou yon timeline. Filtre pa faz pou w konprann pwosesis la.
- EnskripsyonPa verifye
Faz Enskripsyon Elektè
Dat ofisyèl poko konfime — tann sous CEPPeryòd pou moun enskri sou lis elektoral yo, mete ajou enfòmasyon yo, oswa jwenn kat idantite elektoral yo. Dat ofisyèl yo defini pa CEP.
- KanpayPa verifye
Faz Kanpay Elektoral
Dat ofisyèl poko konfime — tann sous CEPPeryòd ofisyèl kanpay kote kandida ak pati yo gen dwa fè reyinyon, piblisite, ak prezante pwogram yo. Rèl sou dire ak limit kanpay yo defini pa lwa elektoral ak CEP.
- VòtPa verifye
Jou Vòt
Dat ofisyèl poko konfime — tann sous CEPJou ofisyèl eleksyon yo. Biwo vòt yo, lè yo louvri, ak pwosesis vòt yo defini pa CEP. PÒTAY p ap bay dat oswa lis biwo vòt san yon sous ofisyèl CEP verifye.
- ReziltaPa verifye
Faz Rezilta ak Pwoklamasyon
Dat ofisyèl poko konfime — tann sous CEPPeryòd pou konte vòt yo, pibliye rezilta ofisyèl yo, ak pwoklame kandida ki genyen. Sèlman CEP gen otorite pou pwoklame rezilta ofisyèl yo.
- JeneralPa verifye
Kalandriye Elektoral — Avi Jeneral
Dat ofisyèl poko konfime — tann sous CEPDat elektoral ofisyèl yo (enskripsyon, vòt, rezilta) defini sèlman pa CEP. PÒTAY p ap pibliye dat eleksyon san yon sous ofisyèl CEP verifye. Lè CEP bay dat ofisyèl yo, yo ap parèt sou timeline a ak sous, dat verifikasyon, ak revizè.
Prezidan Repiblik — Responsablite ak Limit
Pa verifyePrezidan Repiblik la se chèf leta ak chèf gouvènman an. Li nominé Premye Minis, li komande Fòs Lame, li pwopoze lwa, epi li ka voye lwa devan Palman an. Mandat li 5 ane.
Konprann pòs la
Prezidan an se moun ki nan tèt peyi a. Li chwazi Premye Minis la, li responsab lame a, epi li gen yon gwo wòl nan kijan peyi a mennen. Li ele pou 5 ane.
Senatè — Responsablite ak Limit
Pa verifyeSenatè yo reprezante depatman yo nan Sena a. Yo patisipe nan vot lwa, kontwòl egzekitif, ak konfimasyon nominasyon prezidansyèl. Chak depatman gen 3 senatè.
Konprann pòs la
Yon senatè se yon moun ki reprezante yon depatman nan Sena a. Li vote lwa, li gade kijan gouvènman an itilize lajan, epi li konfime chwa Prezidan an pou kèk pòs enpòtan.
Depite — Responsablite ak Limit
Pa verifyeDepite yo reprezante sikonskripsyon yo nan Chanm Depite a. Yo pwopoze lwa, vote bidjè, epi yo reprezante enterè kominote yo.
Konprann pòs la
Yon depite se yon reprezantan kominote a nan Palman an. Li pwopoze lwa, vote sou lajan peyi a, epi li pale nan non moun zòn li.
Majistra / Konsèy Minisipal — Responsablite
Pa verifyeMajistra a dirije konsèy minisipal la (Konsey Minisipal). Li responsab jesyon komin nan: sèvis lokal, eta sivil, registre, ak devlopman kominotè.
Konprann pòs la
Majistra a se chèf komin nan. Li okipe sèvis ki toupre sitwayen yo tankou papiye eta sivil, ak li travay ak konsèy minisipal la pou jere zafè komin nan.
CASEC — Konsèy Administrativ Seksyon Kominal
Pa verifyeCASEC (Conseil d'Administration de la Section Communale) se yon ògan elektif ki jere seksyon kominal la. Li responsab koordinasyon ak ASEC yo, jesyon tè, ak devlopman lokal nan seksyon an.
Konprann pòs la
CASEC se yon gwoup moun ki ele pou jere yon seksyon kominal — se yon pati nan komin ki pi gran. Yo okipe devlopman lokal ak jesyon tè nan zòn sa a.
ASEC — Asanble Seksyon Kominal
Pa verifyeASEC (Assemblée de la Section Communale) se yon ògan elektif ki ede CASEC la. Li reprezante habitant seksyon kominal la epi li patisipe nan pran desizyon lokal yo.
Konprann pòs la
ASEC se yon gwoup ki ede CASEC la jere seksyon kominal la. Yo reprezante moun zòn nan epi yo ede pran desizyon sou devlopman lokal.
Kondisyon Jeneral pou Kandida — Apèsi
Pa verifyeKondisyon pou yon moun kapab kandida gen ladan: nasyonalite ayisyen, laj minimòm (ki chanje selon pòs la), jouisyon dwa sivil ak politik, ak pa gen kondanasyon kriminel. Kondisyon presi yo defini pa lwa elektoral ak Konstitisyon an.
Konprann pòs la
Pou yon moun kapab kandida, li dwe Ayisyen, li gen pou gen yon laj minimòm (ki pa menm pou tout pòs), li pa gen pwoblèm ak lwa, epi li gen dwa sivik yo. Detay egzak yo nan lwa elektoral yo — PÒTAY pa envante sa, li fèt konfime ak sous ofisyèl.
Kondisyon pou Kandida Prezidansyèl
Pa verifyeYon kandida pou Prezidan Repiblik la dwe: Ayisyen orijinèl, omwen 35 ane, ki gen jouisyon dwa sivil ak politik, ki pa gen kondanasyon, epi ki gen rezidans ak pwopriyete nan peyi a. Kondisyon detaye yo nan Konstitisyon an ak lwa elektoral.
Konprann pòs la
Pou kandida pou Prezidan, ou dwe Ayisyen depi nesans, omwen 35 ane, ou pa gen pwoblèm ak lwa, epi ou gen kay ak byen nan peyi a. Sa yo se kondisyon jeneral — verifye ak sous ofisyèl pou detay egzak.
Kondisyon pou Kandida Senatoryal
Pa verifyeYon kandida pou Sena a dwe: Ayisyen, omwen 30 ane, ki gen jouisyon dwa sivil ak politik, ki pa gen kondanasyon kriminel. Kondisyon detaye yo nan Konstitisyon an ak lwa elektoral.
Konprann pòs la
Pou kandida pou Senatè, ou dwe Ayisyen, omwen 30 ane, ou pa gen pwoblèm ak lwa. Detay egzak yo nan lwa elektoral — verifye ak sous ofisyèl.
Kondisyon pou Kandida Depite
Pa verifyeYon kandida pou Chanm Depite a dwe: Ayisyen, omwen 25 ane, ki gen jouisyon dwa sivil ak politik, ki pa gen kondanasyon kriminel. Kondisyon detaye yo nan Konstitisyon an ak lwa elektoral.
Konprann pòs la
Pou kandida pou Depite, ou dwe Ayisyen, omwen 25 ane, ou pa gen pwoblèm ak lwa. Detay egzak yo nan lwa elektoral — verifye ak sous ofisyèl.
Kondisyon pou Kandida Lokal (Majistra, CASEC, ASEC)
Pa verifyeKandida pou pòs lokal yo (Majistra, CASEC, ASEC) dwe: Ayisyen, ki gen jouisyon dwa sivil ak politik, ki pa gen kondanasyon, epi ki gen rezidans nan zòn elektoral la. Laj minimòm ak lòt kondisyon yo defini pa lwa elektoral.
Konprann pòs la
Pou kandida pou pòs lokal tankou Majistra, CASEC, oswa ASEC, ou dwe Ayisyen, ou pa gen pwoblèm ak lwa, epi ou abite nan zòn nan. Detay yo nan lwa elektoral — verifye ak sous ofisyèl.
Sikonskripsyon Elektoral — Apèsi Jeneral
Pa verifyeSikonskripsyon elektoral yo se zòn jewografik ki detèmine ki moun kapab vote pou ki kandida. Yo pa toujou map egzak avèk limit administratif yo (depatman, komin). CEP se ògan ki definisyon ak modifye sikonskripsyon yo.
Konprann pòs la
Yon sikonskripsyon se yon zòn ki di ki moun kapab vote pou ki depite. Zòn sa a pa toujou menm ak komin oswa depatman — CEP se li ki deside ki kote yo ye. PÒTAY trete sikonskripsyon yo kòm yon bagay apa depi limit administratif yo.
Dis Depatman Ayiti
Pa verifyeAyiti gen 10 depatman: Artibonit, Centre, Grand'Anse, Nippes, Nord, Nord-Est, Nord-Ouest, Ouest, Sud, ak Sud-Est. Chak depatman gen 3 senatè. Depatman yo divize an komin, epi komin yo divize an seksyon kominal.
Konprann pòs la
Ayiti gen 10 depatman. Chak gen yon non (tankou Artibonit, Ouest, Sud...). Chak depatman gen 3 senatè. Depatman yo se pi gwo divizyon peyi a, epi yo divize an komin, epi komin yo divize an seksyon kominal.
Estrikti Jewografik: Depatman → Komin → Seksyon Kominal → Lokalite
Pa verifyeEstrikti administratif Ayiti a se: Peyi → Depatman → Komin → Seksyon Kominal → Lokalite. Sikonskripsyon elektoral yo se yon estrikti apa — yo pa toujou map avèk divizyon administratif sa yo. PÒTAY kenbe yo separe pou evite konfizyon.
Konprann pòs la
Peyi a divize konsa: Depatman (10), answit Komin, answit Seksyon Kominal, epi Lokalite. Men sikonskripsyon pou eleksyon yo pa toujou swiv divizyon sa yo egzak — CEP defini yo apa. PÒTAY kenbe yo separe pou pa konfonn yo.
Verifikasyon Sikonskripsyon — Avi Enpòtan
Pa verifyeLimit sikonskripsyon yo ka chanje. PÒTAY pa bay lis ofisyèl sikonskripsyon aktyèl yo — sa mande konfimasyon CEP. Lè yon sikonskripsyon pa verifye, PÒTAY make li klèman. Zouton administratif PÒTAY yo pèmèt korije jewografi san kraze anrejistreman ki egziste yo.
Konprann pòs la
Zòn sikonskripsyon yo ka chanje tan pa tan. PÒTAY pa bay lis ofisyèl yo — gade ak CEP pou sa. Lè PÒTAY pa sèten, li di w sa. Administratè PÒTAY ka korije jewografi san detwi done ki la deja.
Faz Enskripsyon Elektè
Pa verifyePeryòd pou moun enskri sou lis elektoral yo, mete ajou enfòmasyon yo, oswa jwenn kat idantite elektoral yo. Dat ofisyèl yo defini pa CEP.
Konprann pòs la
Anvan eleksyon yo, gen yon peryòd pou enskri pou vote. Se CEP ki di ki jou sa kòmanse ak fini. PÒTAY p ap bay dat tantan CEP p ap konfime yo.
Faz Kanpay Elektoral
Pa verifyePeryòd ofisyèl kanpay kote kandida ak pati yo gen dwa fè reyinyon, piblisite, ak prezante pwogram yo. Rèl sou dire ak limit kanpay yo defini pa lwa elektoral ak CEP.
Konprann pòs la
Se peryòd la kandida yo gen dwa fè kanpay — reyinyon, piblisite, prezante pwogram. Rèl yo (ki jan lontan, ki sa ou pa gen dwa fè) nan lwa elektoral yo. Dat ofisyèl yo soti nan CEP.
Jou Vòt
Pa verifyeJou ofisyèl eleksyon yo. Biwo vòt yo, lè yo louvri, ak pwosesis vòt yo defini pa CEP. PÒTAY p ap bay dat oswa lis biwo vòt san yon sous ofisyèl CEP verifye.
Konprann pòs la
Se jou moun vote. Biwo vòt yo, lè yo louvri, ak kijan w vote yo se CEP ki bay yo. PÒTAY p ap envante dat jou vòt la — gade ak CEP pou konfimasyon ofisyèl.
Faz Rezilta ak Pwoklamasyon
Pa verifyePeryòd pou konte vòt yo, pibliye rezilta ofisyèl yo, ak pwoklame kandida ki genyen. Sèlman CEP gen otorite pou pwoklame rezilta ofisyèl yo.
Konprann pòs la
Apre vòt yo, yo konte vòt yo epi yo pibliye ki moun ki genyen. Sèlman CEP gen dwa pwoklame rezilta ofisyèl yo. PÒTAY p ap bay rezilta tankou si se ofisyèl — li ap montre sa sèlman lè sous CEP verifye egziste.
Kalandriye Elektoral — Avi Jeneral
Pa verifyeDat elektoral ofisyèl yo (enskripsyon, vòt, rezilta) defini sèlman pa CEP. PÒTAY p ap pibliye dat eleksyon san yon sous ofisyèl CEP verifye. Lè CEP bay dat ofisyèl yo, yo ap parèt sou timeline a ak sous, dat verifikasyon, ak revizè.
Konprann pòs la
Dat pou eleksyon yo se CEP ki bay yo. PÒTAY p ap envante oswa devine dat sa yo. Lè CEP pibliye dat ofisyèl yo, PÒTAY ap mete yo sou timeline a ak prèv ki montre ki kote yo soti.
Kijan pou Vote — Gid Sitwayen
Pa verifyeGid jeneral sou pwosesis vòt. Enfòmasyon ofisyèl sou biwo vòt ak dokiman obligatwa yo disponib sèlman lè CEP bay done ofisyèl.
Konprann pòs la
Pou vote, w bezwen kat idantite ou ak yon kat elektoral. Biwo vòt yo defini pa CEP. PÒTAY p ap bay lis biwo vòt tantan CEP p ap pibliye yo ofisyèlman.